Niech żyje wolność, czyli moja pierwsza w życiu prawdziwa własna polędwica.

Kupiłem wędlinę bez bicia się z ludźmi! bez krzyku! bez poniżania! Kilo siedemdziesiąt, długa, pachnąca, różowa. Mam 23 lata i to moja pierwsza w życiu prawdziwa własna polędwica. 

Antologia 20 lat nowej Polski w reportażach według Marcina Szczygła rozpoczyna się od dziennika w/w młodego dziennikarza, który zaczyna pracę w Gazecie Wyborczej i ma cudowną umiejętność opisywania rzeczywistości. Świetnie napisany, momentami uroczy; kupiłem pierwszy raz kiwi. Wygląda jak ziemniak, ale w środku-ekstaza, pokazuje jak daleko odeszliśmy (na szczęście!) od rzeczywistości około transformacyjnej. Zachwyt i radość z zakupu swojej pierwszej polędwicy na wyłączność teraz wywołuje tylko uśmiech na twarzy, pamiętajmy jednak, że przygoda ta miała miejsce w 1989 roku. Teraz się proszę zastanowić, jak wiele się od tego czasu zmieniło. I przestać biadolić:)

20 lat nowej Polski...to nie tylko wspomnienie końca kartek na mięso, to zbiór reportaży, z których każdy niesie ze sobą historię zwykłych ludzi, na tle przemian. Politycznych, społecznych i tych, które zaszły lub muszą zajść w nas, w naszym pojmowaniu świata. Znajdziemy tutaj obrazy o fenomenie disco polo, Radiu Maryja, trudnej młodzieży, przemycie narkotyków, bohaterach filmowego Długu i o tym, że ludzie wstydzą się tego, że kiedyś komuś pomogli, oraz o innych kwestiach, które składają się na spójny obraz naszej polskiej współczesności. 

Wojciech Tochman napisał kiedyś: nie chcę kogokolwiek swoim pisaniem wzruszać. Staram się pisać tak, by poruszać, wstrząsać. Z takiego poruszenia coś może dobrego wyniknąć, ze wzruszenia najwyżej mokra chusteczka.  Kilka tekstów tutaj w ten właśnie sposób porusza, jak choćby znany szeroko Wściekły pies Tochmana.  Nie będę przytaczać tej historii, choć zachęcam do jej przeczytania. Może właśnie dlatego, że jest tak trudna i niejednoznaczna, mocno porusza. Szarpie. Dowodem niech będzie notka pióra Mariusza Szczygła. Kiedy książka „Wściekły pies” pojawiła się w księgarniach, w przeciwieństwie do innych książek Tochmana, na które recenzenci rzucali się chciwie, przez dwa miesiące nikt o niej nie napisał. Jakby historia księdza zaparła wszystkim dech.

Obok tego mocnego tekstu są inne, równie ważne, choć mniej znane. Poruszają kwestie trudnych relacji polsko-żydowskich, gdzie medale Sprawiedliwy wśród Narodów Świata przyznawane za pomoc niesioną Żydom w trakcie IIWŚ podawne są po cichu, nie celebrowane, tak by sąsiedzi się nie domyślili. Polecam również nieoczywiste spojrzenie na młodych gniewnych z pewnego gimnazjum z tekstu Wal się, szkoło! Po to, aby przypomnieć sobie, że nic nie jest tylko białe lub czarne, a za kłopotami wychowawczymi często czają się domowe piekła.

Na szczęście wśród ponurych i przejmująco smutnych reportaży znalazło się miejsce na komiczne teksty. Jak choćby Usta są zawsze gorące, o naszym narodowych fenomenie disco polo i Trend-owaci oraz Polska w ogłoszeniach. Na zakończenie, specjalnie dla Was ode mnie i od Antologii rada sprzed lat. Rada, jak zarobić milion złotych w minutę. 

Musisz mieć odpowiednią sumę pieniędzy, którą złożysz w banku na taki procent, abo co minutę procentowała Ci o milion. Jaka to ma być suma? To już musisz obliczyć sam. 

Proste, prawda?:)

Bądź DIY. Intymny portret zakupowy Polaków

Bądź samowystarczalny, bądź DIY, uprawiaj ziemię, kiś ogórki, miel mąkę, naucz się obsługi piły.

Minimalizm jest modny, wyszukiwarka szaleje, gdy wrzucisz do niej hasło DIY, "Cokolwiek DIY" od biżuterii, przez ciuchy, meble. Moda? Przebłyski normalności w zalewie całej masy niepotrzebnych must have tego sezonu, czy skąpstwo? 

Marta Sapała zamieściła w Internecie ogłoszenie: szukam zakupowych ascetów / skąpców / finansowych minimalistów. Z 50 ochotników ostatecznie do akcji przyłączyła się dwunastka. Dwanaście gospodarstw domowych, złożonych z od jednej do pięciu osób. Różna zasobność portfeli, zatrudnienie, światopogląd i miejsce zamieszkania. Jest kilku warszawiaków, są mieszkańcy Krakowa, Reyjkaviku, Szczecina i paru wsi rozsianych po Polsce. Część z nich bierze udział w eksperymencie/zabawie z ciekawości, chęci poznania siebie i przewartościowania życia. Dla innych oszczędność nie jest niczym nowym, ograniczenie wydawania to codzienność, jedyny sposób na utrzymywanie się na powierzchni.

Próba: Dwunastu uczestników. Dziesięć rodzin, dwójka singli.

Czas trwania: 12 miesięcy. 

Cel: Ograniczyć zakupy. Wydawać najmniej jak się da. Tylko na to, co jest naprawdę niezbędne. 

Obiecujący eksperyment bez doprecyzowanych zasad. Każdy z uczestników sam ustala, co dla niego kryje się pod pojęciem niezbędności. Mydło? Kawa? Nowa sukienka? Marta Sapała prowadzi nas przez cały rok nieśpiesznie, starannie opisując zmagania z niekupowaniem. Jak sama pisze: przez ten rok zaglądam do nie swoich portfeli, spiżarni, szaf i głów.<...> Razem ze wspólnikami w konsumpcyjnym poście przyjrzymy się temu, ile (oraz jak) się obecnie płaci za poczucie bezpieczeństwa, szacunek, spokój, jaki jest koszt dobrych relacji ze światem, a jaki – samowystarczalności. Jak przeliczyć czas na pieniądze, pieniądze na przedmioty, przedmioty na relacje. Czy redukcja we wszystkich tych dziedzinach daje swobodę, a może wręcz przeciwnie?

Bohaterowie Mniej... radzą sobie z zakupowym ascetyzmem różnie. Z umiarem, oswajając się z nową sytuacją lub rzucają się niepohamowanie na bycie zakupowym ascetą, przez co dochodzi do absurdalnych sytuacji. Dziecko ma za zadanie przynieść do przedszkola misia pluszaka, co robi mama? Oczywiście, że nie kupuje go. Przetrząsa olx, tablice, wymienniki internetowe, oddam za darmo, wymienię, zamienię, nagabuje znajomych, rodzinę. Dobrze, że nie wydarła misia z rąk jakiegoś przypadkowego dziecka na ulicy. Traci przy tym mnóstwo czasu i energii, czy cena misia jest tego warta? Inny przykład. Panna X chce odkurzyć mieszkanie, ale przecież nie kupi odkurzacza. Co robi? Wsiada na rower, pędzi dwukołowcem do koleżanki przez pół miasta, pożycza od niej potrzebny sprzęt, wrzuca na ramę i z wiszącą rurą od odkurzacza zasuwa z powrotem przez pół miasta. Trąci przesadą? Niektóre z pomysłów na oszczędzanie są dość abstrakcyjne, jak wyżej, inne wręcz drastyczne, ale pomyli się ten, kto stwierdzi, że to książka tylko o oszczędzaniu. 

Autora zręcznie wprowadza nas do świata, do którego nie zaglądałam wcześniej, ba, nie miałam pojęcia, że istnieje. Kooperatywy spożywcze, wymiany nasion, wymienniki społecznościowe (warto tam zajrzeć!), rolnik, który pozwala wejść chętnym na swoje zebrane maszyną pole i wyzbierać  resztę plonów. Co ciekawe, takie zajęcie przyciąga nie tylko potrzebujących. Nagle staje się super modne, godne wrzucenia zdjęcia na facebooka, zrobienia dzióbka na instagram prosto z pola. Oczywiście w markowych kaloszach. Zbieranie cukinii z pola wśród błyskających fleszy jest glamour, jest chęcią, a nie koniecznością. Kolejny absurd, czy moda?

Choć dobrze po połowie książka zaczęła mi się lekko dłużyć, ile w końcu można czytać o tym, co ktoś kupić lub czego nie kupił i jak się z tym czuje, polecam ją. Mnóstwo nowych haseł, odnośników, myśli. Warto się na nią pochylić, pośmiać z ludzkiej potrzeby posiadania i zachłystywania się kolejnym, niepotrzebnym przedmiotem. I pójść do centrum handlowego, bądź nie:)

Nie przeproszę, że urodziłam

Idzie nowe. Medycyna ma do zaoferowania kilka skutecznych rozwiązań tym, którzy nie mogą zostać rodzicami w naturalny sposób. Kiedyś potomstwo przynosił bocian, ewentualnie znajdowano je w kapuście, a dziś niektórym z dzieci tłumaczy się, że jak chcesz mieć dziecko, to musisz mieć jajo od kobiety i nasionko od mężczyzny, ale nasionko taty było nieżywe, więc pożyczyliśmy od dziadka. Zmienia się tradycyjne pojmowanie rodziny, są modele, które mniej lub bardziej rażą osobę przywiązaną do tradycji. Ponieważ rodzina to niekoniecznie mama, tata i dzieci; równie dobrze to może być tylko mama, taka solo-mama z wyboru, to mogą być dwie mamy, dwóch tatów, dwie mamy i tata, dwóch tatów i dwie mamy… 

Autorka pierwszorzędnie wykonała swoje zadanie. Odwiedziła kilka krajów, by przyjrzeć się z bliska medycynie reprodukcyjnej i towarzyszącym jej rozwiązaniom prawnym. Między innymi była w Dani, Holandii, Wielkiej Brytanii, Izraelu i na Ukrainie. Przeprowadziła wiele wyczerpujących rozmów z zaangażowanymi w in vitro osobami;  z lekarzami, dawcami, kobietami, które poddały się tej procedurze, z rodzinami nieklasycznymi, które skorzystały z pomocy surogatek. Wiele nowych dla mnie informacji, słów, pojęć (choćby rozdzielenie- matka ciążowa, matka biologiczna, matka intencyjna) i ogrom cierpienia osób, którzy niemal za wszelką cenę, chcą mieć dziecko. Swoją drogą cóż za niefortunny zlepek słów- jakby dziecko było rzeczą, którą można posiadać na własność.

Idzie nowe. W czasie, gdy część ludzi walczy o prawo do aborcji, nie chce zakładać rodzin a dzieci uważa za zbędny ciężar i obowiązek, inni desperacko walczą o zostanie rodzicami. To pragnienie pomaga im znieść upokorzenia, popadnięcie w długi, w chorobę. Jakby cel uświęcał środki. W Wielkiej Brytanii działa British Pregnancy Advisory Service (BPAS), organizacja charytatywna, która zajmuje się planowaniem rodziny i aborcją. W latach dziewięćdziesiątych słynęła ona również z tego, że oferowała samotnym matkom i lesbijkom inseminację nasieniem dawcy. Pieniądze uzyskane z pomocy przy inicjowaniu ciąż chcianych finansowały przerywanie ciąż niechcianych. Czy tylko ja czuję tu pewien zgrzyt? W sytuacji, gdy dziecko jest poczęte/poczynane zarówno z komórki jajowej dawczyni i plemnika dawcy, czyli kobieta, która je urodzi nie będzie jego matką biologiczną, a tylko (aż?) ciążową, nie rozumiem jej intencji. Nie potrafię pojąć tej przemożnej potrzeby noszenia w sobie dziecka i urodzenia go. Adopcja wydaje się o wiele mniej inwazyjnym i bardziej zrozumiałym rozwiązaniem. Można przecież przyjąć do swojej rodziny życie, które już istnieje. Dać miłość, dom, wiedzę. Zamiast ustawiać w kolejce po spermę i wyniszczać organizm terapiami hormonalnymi. 

Książka jest świetnie skonstruowana; rzetelna część merytoryczna przeplatana jest częścią intymną, historiami zmagań osób i rodzin, które walczą o byciem rodzicem. Momentami chwytająca za serce i gardło, momentami budząca wielkie zdziwienie. Gdy czytając część merytoryczną wyrabiam sobie zdanie na jakiś temat, autorka bombarduje mnie dramatem konkretnej osoby. Pochylam się nad jej historią, nad cierpieniem i już wcale nic nie jest białe lub czarne. Wiem tyle, że rozwiązania prawne, zakazy w kraju ojczystym niczego nie zmieniają. W takich wypadkach przychodzi z pomocą Internet i otwarte granice, kwitnie turystyka medyczna. Koszty nie są ważne. Ważne, by urodziło się dziecko. A czy dziecko jest ważne? Jeśli chodzi o prawa dzieci, to pamiętajmy, że nikt nie ma dzieci ze względu na same dzieci, to zawsze egoizm albo przypadek. To fundamentalna ludzka potrzeba. A czy dziecka nie dotknie brak biologicznego rodzica, brak połowy rodziny- dziadków, kuzynostwa? Lub w drugą stronę- jak się czuje dziecko, które wie, że gdzieś w świecie ma dwadzieścioro, trzydzieścioro przyrodniego rodzeństwa? Czy może powinno być wdzięczne, że się w ogóle urodziło i nie poruszać tematu? Jak to może wpłynąć na jego psychikę, na postrzeganie siebie? Mnóstwo pytań, na niektóre z nich odpowiedź czeka w reportażu, na inne musimy poczekać sami.

 

Karolina Domagalska wykazała się zaangażowaniem w temat, ale i wielką delikatnością, subtelnością. Nie znajdziemy tu gotowych opinii za lub przeciw, dostaniemy materiał do przerobienia w naszych głowach i sumieniach. Polecam!

Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Czarne.

Pitcairn, mała wyspa z wielkią tajemnicą.

Granica między dobrem a złem, wcześniej nieprzekraczalna, zostaje przekroczona. Przeobraża się ludzka natura <...> Jest wspólnota, są Chłopcy, ich zasady. Okazuje się, że to jedyne zasady, jakie dają poczucie bezpieczeństwa...Nie uchwycisz momentu, kiedy bierzesz je za swoje. Tracisz poprzednią tożsamość. <...> To pokazuje, jak względne jest to, co nazywamy ucywilizowaniem, i jak łatwo możemy stracić człowieczeństwo.

Pamiętam z dzieciństwa film przygodowy "Bunt na Bounty". Dzielni marynarze, pod wodzą młodego Mela Gibsona, mają dosyć surowego kapitana statku, wszczynają więc tytułowy bunt i obalają despotę. Wypuszczają kapitana w szalupie na otwarte morze, a sami wracają na Thaiti, gdzie zwabiają na pokład dwanaście kobiet i sześciu mężczyzn. Podnoszą kotwicę, uciekając przed pogonią i szukając swoich wysp szczęśliwych, by po wielu perypetiach trafić na bezludną wyspę, niczym Robinsonowie, i tam się osiedlić. Wyspa nazywa się Pitcairn, a potomkowie rebeliantów z  Bounty oraz porwanych Tahitańczyków żyją na niej do dziś. Ta historia wydarzyła się naprawdę.

Reportaż Macieja Wasilewskiego "Jutro przypłynie królowa" oprowadza nas po  wyspie, pokazując życie mieszkańców, chyba najbardziej zwartej komuny na świecie. Na pierwszy rzut oka to prawdziwie rajska wyspa, z piękną przyrodą, choć z mieszkańcami patrzącymi na przybysza jak na intruza. Ponoć Wasilewski skłamał, że jest antropologiem, by dostać się wyspę, inaczej by go nie przyjęli. W 2002 roku z wyspy został deportowany dziennikarz, a pewna reporterka usłyszała:" Powiesimy cię, jeśli źle o nas napiszesz". Skąd ta wrogość? Przecież mieszkają tutaj ludzie, tacy jak wszędzie; mają rodziny, pracują, chodzą do kościoła lub nie. Każdy zna każdego na pamięć, mieszka tutaj 46 osób, więc nie jest to trudne, a między mieszkańcami istnieją starannie tkane przez lata sieci zależności. Lepiej nie mieć długu wdzięczności wobec nikogo, bo nigdy nie wiadomo, kiedy, i co gorsza, w jaki sposób ktoś od nas zażąda jego spłaty. Wyspa jest klaustrofobicznie mała, powierzchnia 4,5 km² to niewiele, by swobodnie żyć. To jeszcze mniej, by schronić się  przed oprawcami. A przecież mieszkają tutaj ludzie, tacy jak wszędzie; budują domy, drogi, obejrzą film, czasami się kłócą, rzadziej śmieją, zwłaszcza dziewczynki. Małe dziewczynki nie są na wyspie bezpieczne. Na dziewczynki się tutaj poluje, jak na gekony, i gwałci. Gwałcą sąsiedzi, koledzy, wujkowie, przyjaciele ojca. A wszyscy przez lata pielęgnują ciszę. Wasilewski powoli wprowadza czytelnika, który spodziewa się wyspiarskiej beztroski i szczęścia, do gęstego od przemocy świata. Opisuje dramat dziewczynek i kobiet skrupulatnie, ale nienachalnie. Prowadzi nas przez codzienne życie, chowanie się na drzewach przed sąsiadem, przez paniczny strach, który wywoływany jest warkotem motoru. Dalej brniemy przez rozprawy sądowe, mniej lub bardziej przekłamane. Przez wyrok na kilka lat odsiadki, przez budowę na wyspie więzienia,  które murują sami skazani. Więzienie, z którego często wychodzą, bo trzeba dach naprawić, kawałek drogi dobudować, iść na pogrzeb sąsiada. Parodia. Wiadomo zresztą, że kiedyś z tego psuedowięzienia wrócą. Pojawią się przed chatą na nowo wujkowie, sąsiedzi... Grozy dodaje informacja, że 43% mężczyzn na wyspie wykorzystuje seksualnie nieletnich. Trzeba się ukrywać prawie przed każdym dorosłym mężczyzną.

Jednak  Pitcairn to nie tylko wieloletni dramat mieszkanek wyspy. To również arcyciekawostka biologiczna. Jak to możliwe, że w populacji z taką małą pulą genową nadal rodzą się tylko zdrowe dzieci i jak to jest, że na wyspie nie ma ani jednej osoby z niepełnosprawnością. Czy gwałty to przejaw choroby psychicznej, czy tylko wieloletnia bezkarność? Pitcairn to także rewelacja etnograficzna, może wykorzystywanie nieletnich to coś w rodzaju dziwacznej kultury, której ludzie reszty świata nie zrozumieją?  Zresztą Świat ma większe problemy niż gwałty dzieci w jakimś dzikim, malutkim punkcie na mapie. Nie ruszajmy tego, nie rozdrapujmy. To nie nasza sprawa. Do tego wielka niechęć, wręcz nienawiść do Wielkiej Brytanii, której to zamorskim terytorium jest opisywana wyspa. Większość mieszkańców nie znosi Korony Brytyjskiej, nie przeszkadza im to jednak w otrzymywaniu od niej pensji, korzystaniu z opłacanego przez nią ubezpieczenia. 

Nie mogłam się powstrzymać i zajrzałam na stronę wyspy. Przyjaźnie do nas machają młodzi ludzie z banera "Repopulation". Znalazłam tu trochę historii wyspy, jest również zakładka turystyka i zdjęcie szyldu "Witamy na Pitcairn". Sielanka. Wyspiarze sprzedają miód i coś, co zakrawa na nadmorski kicz- pocztówki i karty do gry ze zdjęciami wyspy. O! Jeśli chcesz możesz zostać mieszkańcem wyspy, wystarczy wypełnić formularz i czekać na pozytywną odpowiedź.Chętnie przyjmą pielęgniarki, ale z książki wiem, że najchętniej te, które odbyły szkolenie z rozpoznawania ofiar gwałtu.

"Jutro przypłynie królowa" porusza kilka tematów, powiązanych ze sobą w sieci zależności, a całość jest tak zgrabnie napisana, że trudno jest ją streścić. Warto natomiast przeczytać. 

Kolejna książka Wydawnictwa Czarne, którą mogę polecić.
Książka zrecenzowana w ramach wyzwania Książkowe podróże u Ines

Eli, Eli: "Bieda jest fotogeniczna"

 
Jedyna cenna rzecz jaką posiadają, to informacja o sobie, o swoim sąsiedztwie, o swojej biedzie. Ja im tę informację zabieram, pakuję do bagażu i lotem za tysiąc euro przywożę do domu.

  Wpadłam w jakiś ciąg przejmujących książek- śmiertelna choroba, wojna, a teraz bieda. Bieda, która, jak pisze Wojciech Tochman jest fotogeniczna. Bardzo cenię pisarstwo Tochmana. Jego książki są przejmujące, bolesne, niejednoznaczne i nieoceniające. Autor pokazuje mi ten sam kadr, wycinek historii z kilku stron, z kilku punktów odniesienia - sam nie ocenia, nie sugeruje. Po prostu w genialny dla mnie sposób skłania mnie do myślenia, do współodczuwania. "Eli, eli" to zbiór przerażających, ponieważ prawdziwych, koszmarnie smutnych historii rodem z Filipin, podzielonych fotografiami - budzącymi grozę nie mniejszą niż opowieści. 

Wojna nie ma w sobie nic z kobiety

Muszę powiedzieć, żeby pani miała pojęcie... żeby pani wiedziała, co się działo w naszych duszach- takich ludzi, jakimi byłyśmy wtedy, na pewno już nigdy nie będzie. Nigdy! Takich naiwnych i takich szczerych. Z taką wiarą!

Językowe wygibasy mogą pomniejszać zasługi walczących kobiet. Wszak lekarz brzmi poważniej niż lekarka, prawnik brzmi bardziej profesjonalnie niż prawniczka, bądź (czy takie słowo w ogóle istnieje?) adwokatka. Na wojnie niezbędne były sanitariuszki, praczki, kucharki, telefonistki i łączniczki. Jesteśmy oswojeni z takimi funkcjami dla kobiet. A  kobieta- żołnierz? Żołnierka! Brzmi egzotycznie i mało poważnie. W Armii Czerwonej walczyło około miliona kobiet. Były czołgistki, piechurki, kaemistki, a nawet lotniczki. Kobiety w stopniu sierżanta i szeregowca. Szergowczynie? Język nie był przygotowany na takie słowa... Zazwyczaj były to młode dziewczyny, osiemnasto- siedemnastoletnie. Nie były do tego zmuszane, po prostu miały wdrukowane, wpojone, że one i Ojczyzna, to jedno. I że Ojczyzny trzeba bronić.

Mundra, czyli trzeba być fanem, a nie fanatykiem.

"Mundra" Sylwia Szwed

   Nie, nie chodzi o port w Indiach, a o kobietę mundrą, czyli mądrą.

Fragmenty "Mundrej" miałam przyjemność przeczytać jakiś czas temu w Wysokich Obcasach. Już wtedy zrobiły na mnie duże wrażenie, a książka porwała mnie już od samego wstępu:   

Wciąż mam ją przed oczami. Stara kobieta w grubej wełnianej spódnicy, prostej bluzce, ze związanymi włosami, twarzą przeoraną zmarszczkami. Otoczona powszechną czcią i szacunkiem. Ręce przepracowane, ale wciąż zwinne. Kiedy nadchodził czas, szła do chałupy kobiety, z której dochodziły już pierwsze pokrzykiwania. Wyganiała mężczyzn z domostwa, całowała w czoło przyszłą matkę. Rozplatała jej warkocz, zdejmowała wszystkie pierścionki, kolczyki, chustki, żeby nic nie było na niej zawiązane. Kiedy rodzącą trzymały bóle porodowe, otwierała okna, drzwi, szuflady, kufry, żeby rozewrzeć wrota jej łona. Kazała złapać się belek w stropie, dała kieliszek wódki na znieczulenie. Kiedy i to nie pomagało, wysyłała pastucha do cerkwi, żeby pop otworzył bramy świętego miejsca. Żeby sama Matka Boska przybiegła z pomocą rodzącej. Gdy dziecko przychodziło na świat, to ona przecinała pępowinę. To ona zakopywała nieczyste łożysko w progu izby, żeby nikt się nim nie pokalał. Dostawała za swą służbę bochenek chleba albo dwie miary płótna na zapaskę, czasem kilka okraszonych jaj. Nazywano ją też babką, babiculą, mądrą babą, babuszką, akuszerką, a jej sztukę- babieniem. 

"Długi film o miłości". Czy na pewno o miłości?

  To pierwsza książka  Jacka Hugo Badera, którą przeczytałam. Mam w planie przeczytać jeszcze jego "Dzienniki kołymskie", porównać style pisania, stopnie zaangażowania w temat. Skąd ten pomysł? Po przeczytaniu " Długiego filmu"  mam delikatny mętlik w głowie. O czym jest tak książka? O samolubnych himalaistach, którzy zrobią wszystko, by stanąć na szczycie, wyrzekając się braterstwa liny i w nosie mając moralność.O dobrych himalaistach, którzy potrafili uratować komuś życie narażając własne i rezygnując ze zdobycia szczytu. O tych wspinaczach, dla których wyprawa w góry to ucieczka przed starością, nieznośną codziennością i problemami w rodzinie. O aklimatyzacji, deterioracji, krótkiej historii polskiego himalaizmu. A! Jeszcze o wyprawie rodziny pogrążonej w żałobie, której cel to odnalezienie i godny pochówek ciał bliskich. Ciężko jednak tę historię wyłowić z morza różnych tematów.